ΠΕΝΤΑΛ σχολικό-αργόσχολο..

Τρίτη 15 Απριλίου 2014

έκθεση γ', θέμα: παιδεία

Ken Robinson- Αλλαγή των εκπαιδευτικών προτύπων - DOC TV

Ken Robinson: το σχολείο σκοτώνει τη δημιουργικότητα

απαγορευμένη εκπαίδευση

μ. σουλιώτης: δημιουργική γραφή: οδηγίες πλεύσης

ΚΕΙΜΕΝΟ

Το σχολείο της δημιουργικότητας

Το σχολείο που θέλει να αναπτύξει τη δημιουργικότητα των μαθητών του δεν θα περιοριστεί στη δημιουργία του κατάλληλου κλίματος και των ευνοϊκών συνθηκών. Προγράμματα, βιβλία, μέθοδοι διδασκαλίας, διδάσκοντες και διδασκόμενοι θα πρέπει να προσαρμοστούν και να στραφούν προς αυτή την κατεύθυνση. Η μηχανική μάθηση, η τυποποίηση της διδασκαλίας ή της εργασίας, η παθητική επανάληψη, η παιδαγωγική του «κάνε αυτό που σου λέω» και του «κάνε το όπως σου το λέω» θα αποκλειστούν και θα αντικατασταθούν με μεθόδους όσο γίνεται περισσότερο ενεργητικές, επεκτεινόμενες και σε θέματα που ίσως δεν προβλέπονται από το πρόγραμμα, αλλά που η πραγμάτευσή τους ενδιαφέρει ένα μαθητή ή μια ομάδα μαθητών. Το ερώτημα δηλαδή «τι θα ήθελες να κάνεις» και «πώς σκέπτεσαι να εργαστείς» βρίσκεται στη βάση μιας δημιουργικής παιδευτικής διαδικασίας που σέβεται την ατομικότητα και πιστεύει στις δημιουργικές δυνατότητές της. Από τις ενεργητικές μεθόδους θα αναφέρουμε κυρίως τη διερευνητική, κατά την οποία η οργάνωση της ύλης και η σύνδεση των γνωστικών τμημάτων επαφίεται στον ίδιο το μαθητή, ώστε η μάθηση να παίρνει μια δημιουργικά εξατομικευμένη μορφή σχετιζόμενη άμεσα με την εργασία, να είναι δηλαδή μάθηση πραγματική.

Ο διδάσκων εξάλλου θα πρέπει να είναι σε θέση να ανατοποθετήσει τον παραδοσιακό ρόλο του αναθεωρώντας κριτικά και παραμερίζοντας το εγχαραγμένο μοντέλο του παραδοσιακού δασκάλου: Θα πρέπει να μένει ανοιχτός και ευέλικτος, να οργανώνει, να εμψυχώνει, να ενθαρρύνει, να δίνει τις πληροφορίες που χρειάζεται ο μαθητής για τη δουλειά του ή να τον κατευθύνει σωστά στην αναζήτηση και την ανεύρεσή τους, να καθοδηγεί τον εργαζόμενο διακριτικά και στο βαθμό που θα κρίνει αναγκαίο. Με άλλα λόγια, θα πρέπει και ο ίδιος να είναι δημιουργικό άτομο ή να ενεργοποιήσει τη λανθάνουσα δημιουργικότητά του. Διαφορετικά, η ζωή του σε ένα δημιουργικό σχολείο θα ήταν δύσκολη για πολλούς και ευνόητους λόγους.

Πιο συγκεκριμένα, η σχολική ζωή στο δημιουργικό σχολείο θα μπορούσε να οργανωθεί με τρόπους που να ευνοούν τις πρωτοβουλίες, τις επιλογές, τις εργασίες των μαθητών σε θέματα που τους ενδιαφέρουν^. να ανατίθεται, π.χ., στους μαθητές η οργάνωση και παρουσίαση ορισμένων μαθημάτων, διάφορες εκθέσεις, έκδοση περιοδικού ή εφημερίδας, θεατρικές παραστάσεις, μουσικές παρουσίες, ομιλίες-συζητήσεις για θέματα επικαιρότητας, κοινωνικά ή πολιτικά, επιστημονικά, καλλιτεχνικά κτλ. Σε μια τέτοια οργάνωση καθοριστικό ρόλο θα παίξουν οι ομάδες των ενδιαφερόντων των μαθητών και με την προϋπόθεση ότι διδάσκοντες και διδασκόμενοι θα απαλλαγούν από την πίεση των ποικίλων εξετάσεων και από το αδιάκοπο κυνήγι της ύλης και του χρόνου.

Στο δημιουργικό σχολείο θα τονιστεί ιδιαίτερα η συμμετοχή των μαθητών στο διάλογο, ώστε να είναι όσο το δυνατό ενεργητικότερη με όλο τον κίνδυνο της «εκτροπής» από τη «διδασκαλία» που έχει σχεδιάσει ο διδάσκων. Ο καλός δάσκαλος ποτέ δεν ξέρει πού θα βγάλει τελικά το μάθημα και σ’ αυτό ακριβώς έγκειται η γοητεία του έργου του. Πάντως, ένα μάθημα που οδηγεί εκεί που αυτός έχει σχεδιάσει, δεν είναι πάντα το καλύτερο μάθημα.

Στο δημιουργικό σχολείο θα προσεχτεί ιδιαίτερα ο τρόπος υποβολής των ερωτήσεων. Θα μπορούσαμε να διακρίνουμε και τις ερωτήσεις σε συγκλίνουσες και αποκλίνουσες ή σε κλειστές και ανοιχτές. Συγκλίνουσες ή κλειστές είναι αυτές που ο διδάσκων «ξέρει» την απάντηση και την περιμένει. Ακούει αδιάφορα ή δεν ακούει καθόλου τις άλλες απαντήσεις, ώσπου να ακούσει την αναμενόμενη, οπότε και ενθουσιάζεται. Ο ίδιος ο μαθητής δεν απορεί, δε ρωτάει, δεν ενθαρρύνεται στην απορία ή στην ερώτηση, δε βλέπει να λαμβάνεται υπόψη η προσπάθειά του και, κατά συνέπεια, δε διακινδυνεύει μια απάντηση λαθεμένη.

Ο δημιουργικός μαθητής δυσφορεί σε τέτοιες συνθήκες μαθήματος και αντιδρά συχνά με απρέπεια ή με ειρωνεία. «Να κάνετε ερωτήσεις που να μην ξέρετε την απάντηση», αυτό είναι το αίτημα της δημιουργικότητας. Η στενή όμως αντίληψη για την αγωγή, που περιορίζει το ρόλο της στο γνωστικό αποκλειστικό υλικό, δεν αφήνει το διδάσκοντα να κινηθεί σ’ αυτό τον ευρύτερο χώρο της συλλογικής προσπάθειας και της γόνιμης ανταλλαγής ιδεών με τις δημιουργικές προοπτικές που δίνουν οι ανοιχτές ερωτήσεις.

Κ. Μπαλάσκας

► Σε επιστολή σας προς τον υπουργό Παιδείας παρουσιάζετε τις προτάσεις σας για ένα σχολείο που

-αφενός θα προετοιμάζει τους μαθητές για την αγορά εργασίας,

-αφετέρου θα τους καθιστά ολοκληρωμένες προσωπικότητες. [350-400 λέξεις]

έκθεση γ', κριτήριο αξιολόγησης: διαδίκτυο/κοινωνικά δίκτυα

ΚΕΙΜΕΝΟ

Η ομαδικότητα στο διαδίκτυο

Όταν ο αμερικανός κοινωνιολόγος Εrving Goffman έγραφε το 1959 το περίφημο βιβλίο του «Η παρουσίαση του εαυτού στην καθημερινή ζωή», δεν είχε προφανώς ιδέα για το τι θα γινόταν 45-50 χρόνια μετά, με το Facebook και τους διάφορους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης ή τα πάσης φύσεως παιχνίδια στο Διαδίκτυο, όπου ο κάθε παίκτης αναλαμβάνει έναν ρόλο ή κατασκευάζει έναν «άλλο» φανταστικό εαυτό, προκειμένου να επικοινωνεί με τους εξίσου φανταστικούς συμπαίκτες του, προϊόντα της φαντασίας άλλων, αγνώστων μεταξύ τους σε πραγματικό επίπεδο ανθρώπων.

Αυτό που προσπαθούσε ο συγγραφέας να περιγράψει είναι το πώς ο καθένας από εμάς ανακαλύπτει διαρκώς τη σχέση του με τον (κοινωνικό) εαυτό του μέσα από την επικοινωνία σε διάφορες καταστάσεις της καθημερινότητας: στο σπίτι, στο σχολείο, στη δουλειά, σε ένα μαγαζί που πάει για να ψωνίσει, στον γιατρό, στον δρόμο κτλ. Μας έδειχνε την κοινωνία σαν μια τεράστια θεατρική σκηνή, στην οποία ο καθένας σκηνοθετεί διαρκώς τον εαυτό του, σύμφωνα με αυτά που έχει μάθει να περιμένει από τους άλλους και αυτά που εκείνοι υποτίθεται ότι θα περίμεναν από κάποιον σαν τον ίδιο.

Μιλούσε δηλαδή ο Goffman για την άμεση διαπροσωπική επικοινωνία, εκείνη επάνω στην οποία βιώνονται και πλάθονται οι έννοιες του δεσμού και της ομαδικότητας, όπου η αντίληψη που αποκτάμε για τον εαυτό μας διαμορφώνεται κατ’ εξοχήν από τη φυσική παρουσία των άλλων. Από πολύ νωρίς, από τη βρεφική και νηπιακή ηλικία, έως την ενήλικη ζωή, και σε κάθε ομάδα – στην οικογένεια, στο σχολείο, στην παρέα, στο εργασιακό περιβάλλον – ο διαπροσωπικός δεσμός, αυτό που κάνει δηλαδή μια ομάδα να είναι ομάδα, έρχεται ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ των ατόμων· ως αποτέλεσμα, με άλλα λόγια, μιας εξαιρετικά σύνθετης κατάστασης, όπου ενώ από το ένα μέρος το κάθε μέλος «καθρεφτίζεται» ψυχικά μέσα στα υπόλοιπα και ταυτόχρονα τα «καθρεφτίζει» ατομικά ή συλλογικά, από το άλλο μέρος το κάθε άτομο δέχεται διαρκώς από τα υπόλοιπα και ταυτόχρονα το ίδιο τούς απευθύνει μηνύματα που επιβεβαιώνουν, διαψεύδουν ή διορθώνουν αυτά που «βλέπει» επάνω στα άλλα ή αυτά που εκείνα «βλέπουν» σε αυτό.

Στο Διαδίκτυο όμως αυτός ο έλεγχος της πραγματικότητας, όταν δεν απουσιάζει, είναι περιορισμένος ή στρεβλός. Γιατί ο κάθε χρήστης έχει τη δυνατότητα να επιλέγει έναν φανταστικό εαυτό και να τον διατηρεί ή να τον αλλάζει κατά βούληση, να τον εισάγει ή να τον αποσύρει όποτε θέλει, να κάνει ή να ξε-κάνει πράγματα, στα διάφορα παιχνίδια, χωρίς εμπόδια αλλά και χωρίς επιπτώσεις στην πραγματική του ζωή, να επινοεί τους άλλους, να τους μετακινεί ή να τους «σβήνει» (μόνο από το ίδιο το Διαδίκτυο δεν μπορεί τίποτε να σβήσει), να κάνει «φιλίες» με άτομα που αν τα γνώριζε ή αν τον γνώριζαν δεν θα τον έκαναν ποτέ φίλο ή δεν θα τα συναναστρεφόταν ποτέ. Στο διαδίκτυο όλα είναι δυνατά.. Μόνο που μιλάμε για μια εικονική, άρα απατηλή πραγματικότητα.

Δίνει όμως από το άλλο μέρος και τη δυνατότητα, ιδιαίτερα σε άτομα κοινωνικά απομονωμένα ή με δυσκολίες στην πρώτη επαφή, για γνωριμίες που όχι σπάνια μπορεί να έχουν προεκτάσεις στην πραγματική ζωή. Υπάρχουν αληθινές φιλίες, ερωτικοί δεσμοί, ακόμη και γάμοι που ξεκίνησαν από το Διαδίκτυο. Είναι γεγονός ότι η διαδικτυακή ομαδικότητα είναι πολύ διαφορετική από την άμεσα διαπροσωπική. Είναι πιο αδέσμευτη και χαλαρή, περισσότερο εγωκεντρική και λιγότερο υποταγμένη στους περιορισμούς των αποστάσεων, του χρόνου, της πραγματικότητας. Άλλωστε ζούμε πια σε έναν κόσμο στον οποίο η απομόνωση κι η μοναξιά κυριαρχούν. Σε έναν τέτοιο κόσμο, λοιπόν, που σε επίπεδο κοινωνικών σχέσεων τον χαρακτηρίζουν η έλλειψη ή η δυσκολία ουσιαστικής επικοινωνίας και η κοινωνική αποσύνδεση, το διαδικτυακό σύμπαν – όπως στο κοντινό παρελθόν η τηλεόραση – προσφέρει ίσως μια διέξοδο.

Κλ. Ναυρίδης, διασκευασμένο άρθρο από την εφημερίδα «Το Βήμα»

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Α. Να γράψετε περίληψη του κειμένου σε 80-100 λέξεις [μονάδες 25]

Β1. Να αναπτύξετε σε μία παράγραφο περίπου 70 λέξεων το περιεχόμενο της περιόδου:

«ζούμε πια σε έναν κόσμο στον οποίο η απομόνωση κι η μοναξιά κυριαρχούν» [μονάδες 12]

Β2. Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η 4^η παράγραφος του κειμένου; [μονάδες 8]

Β3. Να δώσετε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη :

διατηρεί , αδέσμευτη, χαρακτηρίζουν, αποτέλεσμα, υποταγμένη [μονάδες 5]

Β4. Να αναγνωρίσετε τη σύνταξη(ενεργητική ή παθητική) στις ακόλουθες προτάσεις του κειμένου και στη συνέχεια να την μετατρέψετε στην αντίθετή της :

«ο κάθε παίκτης αναλαμβάνει έναν ρόλο ή κατασκευάζει έναν «άλλο» φανταστικό εαυτό»

«το διαδικτυακό σύμπαν – όπως στο κοντινό παρελθόν η τηλεόραση – προσφέρει ίσως μια διέξοδο»

[μονάδες 10]

Γ. Σε άρθρο(500-600 λέξεων) στη σχολική εφημερίδα εξηγείτε τους λόγους για τους οποίους ο σύγχρονος άνθρωπος αφιερώνει μεγάλο μέρος του ελεύθερου χρόνου του στους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης και στη συνέχεια παρουσιάζετε τις συνέπειες(θετικές ή αρνητικές) αυτού του φαινομένου . [μονάδες 40]

έκθεση γ': ενεργητική- παθητική σύνταξη

ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ-ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ

Με την ενεργητική σύνταξη εξαίρεται η δράση του υποκειµένου,

ενώ µε την παθητική σύνταξη εξαίρεται το αποτέλεσµα της ενέργειας του υποκειµένου.

Μετατροπές:

α)Όταν η ενεργητική σύνταξη µετατρέπεται σε παθητική, το αντικείµενο του µονόπτωτου ρήµατος της ενεργητικής φωνής γίνεται υποκείµενο του παθητικού και το υποκείµενό του γίνεται ποιητικό αίτιο.

Ο Νίκος βρήκε το βιβλίο. → Το βιβλίο βρέθηκε από το Νίκο.

β) Αν το ρήµα της ενεργητικής είναι δίπτωτο:

το έµµεσο αντικείµενο συνήθως διατηρείται, µπορεί όµως να γίνει και εµπρόθετο (σε αυτόν, στη φυσική).

Ο καθηγητής τού έδωσε συστατική επιστολή. →Η συστατική επιστολή τού δόθηκε από τον καθηγητή.

→Η συστατική επιστολή δόθηκε σε αυτόν από τον καθηγητή.

Ο δάσκαλος εξετάζει τα παιδιά φυσική. →Τα παιδιά εξετάζονται φυσική από το δάσκαλο.

→ Τα παιδιά εξετάζονται στη φυσική από το δάσκαλο.

γ) Όταν το ρήµα της ενεργητικής έχει και τα δύο αντικείµενα στην αιτιατική:

το αντικείµενο γίνεται υποκείµενο και η δεύτερη αιτιατική που ήταν κατηγορούµενο του αντικειµένου

γίνεται κατηγορούµενο του υποκειµένου του παθητικού ρήµατος.

Οι συνάδελφοι χαρακτήρισαν το Γιώργο εργατικό. → Ο Γιώργος χαρακτηρίστηκε εργατικός από τους συναδέλφους

δ) Όταν ένα ρήµα δηλώνει ψυχική διάθεση, τότε η αιτία αυτής της ψυχικής διάθεσης µπορεί να εκφραστεί ως ποιητικό αίτιο (µε χρήση της πρόθεσης από) ή ως όργανο (µε χρήση της πρόθεσης µε):

Το δάσκαλο τον ενθουσίασαν οι γνώσεις των µαθητών. →Ο δάσκαλος ενθουσιάστηκε από τις γνώσεις των µαθητών.

→ Ο δάσκαλος ενθουσιάστηκε µε τις γνώσεις των µαθητών.

Η απόφαση του δήµου απογοήτευσε τους πολίτες. → Οι πολίτες απογοητεύτηκαν από την απόφαση του δήµου.

→ Οι πολίτες απογοητεύτηκαν µε την απόφαση του δήµου.

Παρόμοια ρήµατα : ενοχλώ, εντυπωσιάζω, ικανοποιώ, λυπώ, νοιάζει, παραξενεύω, πειράζω, στενοχωρώ.

ε) Τα αποθετικά ρήµατα έχουν παθητική µορφή αλλά ενεργητική σηµασία. Αυτά τα ρήµατα µπορεί να είναι µεταβατικά. Όµως κατά τη µετατροπή της σύνταξης σε παθητική δεν µπορεί να χρησιµοποιηθούν τα ίδια και ως ρήµατα παθητικής διάθεσης. Έτσι, µερικά από αυτά που µπορούν να σχηµατίζουν παθητική διάθεση (παθητική σηµασία) το κάνουν µε περίφραση, που το ένα µέρος της προέρχεται από το θέµα τους:

Ο διευθυντής δέχτηκε τους υπαλλήλους. →Οι υπάλληλοι έγιναν δεκτοί από το διευθυντή.

Ο εργοδότης εκµεταλλεύεται τους εργαζοµένους. →Ο εργαζόµενοι γίνονται αντικείµενο εκµετάλλευσης από τον εργοδότη.

ΑΣΚΗΣΗ

Να αναγνωριστεί το είδος της σύνταξης (ενεργητικής ή παθητικής) στις παρακάτω προτάσεις και να μετατραπεί η καθεμιά σύνταξη στην αντίθετή της:

α) «γιατί εδώ την αυθεντία, όταν κι όπου υπάρχει, με τρόπο πάντως ελέγξιμο, δεν την περιφρουρεί καμιά αστυνομική δύναμη.»

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

β) «Η μάχη του ανθρώπου δεν θα χαθεί ενόσω θα υπάρχει καταφυγή του Λόγου, το βιβλίο».

(θέματα πανελληνίων Γ’ Λυκείου 2009)

……………………………………………………………………………………………………………………..

γ) «Η μονοκρατορία του χρώματος και της φωτογραφίας εξακοντίζει στο περιθώριο το γραπτό λόγο και υποθηκεύει την ανάγνωση».

δ) «Η τηλεόραση, αντίθετα, έχει επιβάλει μια ριζικά διαφορετική αίσθηση του χρόνου από εκείνη που μας κληροδότησε η παράδοση».

(θέματα πανελληνίων Β’Λυκείου 2003)

έκθεση γ', κριτήριο αξιολόγησης : βία

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Η βία στις διαπροσωπικές σχέσεις

Από τα γραπτά του φιλοσόφου Εμπεδοκλή ως αυτά του σύγχρονου κοινωνιολόγου Kemper αλλά και από πλήθος ψυχολογικών και ανθρωπολογικών μελετών προκύπτει ότι η ανθρώπινη αλληλεπίδραση, παρ' όλη την πολυπλοκότητα της, κινείται ανάμεσα σε δύο πόλους: στη «φιλότητα»(1) που περιλαμβάνει όλες τις δυνάμεις που ενώνουν τους ανθρώπους και στο «νείκος»(2) που αφορά τις δυνάμεις που τους χωρίζουν. Οι δύο αυτές πτυχές αποτελούν θεμελιώδεις επεξηγηματικές παραμέτρους της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης.

Τα συναισθήματα αγάπης, στοργής και χαράς ενώνουν δημιουργικά τους ανθρώπους, ενώ τα συναισθήματα θυμού, φόβου, περιφρόνησης και αηδίας βρίσκονται στη βάση της έχθρας και της αντιπαλότητας. Τα συναισθήματα που ορίζουν τους δύο πόλους της αλληλεπίδρασης είναι οικουμενικά. Ωστόσο, κάθε πολιτισμός, με τις δικές του ιδιαίτερες συνθήκες και πρακτικές, συμβάλλει στην ένταση ή στην εξασθένηση.

Τι είναι λοιπόν αυτό, που στις «δικές μας» σύγχρονες δυτικές κοινωνίες εντείνει το θυμό, το φόβο, την περιφρόνηση και την αηδία, δηλαδή όλα εκείνα τα συναισθήματα επί των οποίων χτίζεται η βίαιη αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων;

Θυμώνει όποιος διαψεύδεται και όποιος δυσφορεί, όποιος βρίσκεται συνεχώς μπροστά σε εμπόδια αλλά και όποιος αναμετριέται με τους άλλους για να διατηρήσει ο ίδιος τον έλεγχο κ την εξουσία. Διαψεύδεται αυτός που παγιδεύτηκε σε καταναλωτικά όνειρα και υποσχέσεις, αυτός που έμεινε άνεργος παρά τις καλές του σπουδές, όποιος πάσχισε για υψηλούς στόχους που δεν επιτεύχθηκαν ποτέ. Δυσφορεί αυτός που οι συνθήκες της καθημερινότητάς του, απλές ή σύνθετες, τον φέρνουν διαρκώς αντιμέτωπο με προβλήματα δυσεπίλυτα. Θυμώνει εύκολα όποιος αποφασίζει να ακολουθήσει τις σύγχρονες επιταγές για «ανταγωνιστικότητα», διεκδικητικότητα και ατομική επιτυχία ή τις κοινωνικές προσταγές «να είναι καλά με τον εαυτό του» και να απαρνιέται «ό,τι δεν του αξίζει».

Ο φόβος έρχεται ως απάντηση σε ενδεχόμενη συμβολική ή πραγματική βλάβη. Φοβάται όποιος απειλείται ψυχικά ή σωματικά, όποιος βρίσκεται μπροστά σε μια επερχόμενη απώλεια! Οι σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, υποβοηθούμενες και από τα μαζικά μέσα ενημέρωσης, βιώνονται ως κοινωνίες γενικευμένης απειλής. Οποιαδήποτε στιγμή, οπουδήποτε, κάτι μπορεί να ξεσπάσει ξαφνικά που θα φέρει την καταστροφή σε τοπικό ή παγκόσμιο επίπεδο, σε κλίμακα ατομική ή συνολική.

Ένα αδιάψευστο εύρημα στις επιστήμες της ψυχικής υγείας είναι πως όποιος κακοποιεί έχει προηγουμένως κακοποιηθεί ο ίδιος. Είναι λοιπόν σχεδόν αφελές να αναρωτιόμαστε γιατί έχει αυξηθεί η βία στις ανθρώπινες συναναστροφές ή γιατί οι άνθρωποι γίνονται μεταξύ τους ολοένα και πιο εχθρικοί. Η απάντηση είναι απλή. Ζουν σε έναν κόσμο που όλο και περισσότερο τους κακοποιεί και τους φοβίζει. Σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογική πρόοδος ισοδυναμεί με περιβαλλοντική καταστροφή και όπου η κυρίαρχη αξία είναι η ατομική εξέλιξη. Σε έναν κόσμο που υπόσχεται σχεδόν τα πάντα αλλά εκπληρώνει ελάχιστα και όπου όταν ο ένας στόχος καλύπτεται ένας άλλος «καραδοκεί». Ζουν σε μια χώρα όπου βασικοί θεσμοί όπως η παιδεία, η κοινωνική πρόνοια ή η υγεία είναι μόνιμες πηγές δυσφορίας. Σε μια Ελλάδα που «όπου κι αν πάνε τους πληγώνει», και τους θυμώνει. Στη σύγχρονη Ελλάδα πολλά τους εκνευρίζουν και πολλοί τους περιφρονούν...

Η βία στις συναναστροφές αυξάνεται γιατί από πολύ νωρίς στη ζωή υποχρεωνόμαστε να αντέξουμε σε συνθήκες ανταγωνισμού, ατομισμού και εντατικοποίησης, δηλαδή σε συνθήκες που καλλιεργούν το θυμό και το φόβο. Αυξάνεται επειδή οι κοινοί στόχοι εκλείπουν και οι ατομικοί πολλαπλασιάζονται και έτσι από νωρίς μαθαίνουμε πολύ περισσότερα για ό,τι μας χωρίζει (από άλλους πολιτισμούς, άλλες ομάδες, άλλες ηλικίες, από το άλλο φύλο) παρά για ό,τι μας ενώνει.

(1) φιλότητα = φιλία, συμπάθεια (2) νείκος = φιλονικία, διαμάχη

διασκευασμένο κείμενο της Μπετίνας Ντάβου που δημοσιεύτηκε στο Βήμα, 18.1.09.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 80 - 100 λέξεις.

Μονάδες 25

Β1. «Η βία στις συναναστροφές αυξάνεται γιατί από πολύ νωρίς στη ζωή υποχρεωνόμαστε να αντέξουμε σε συνθήκες ανταγωνισμού, ατομισμού και εντατικοποίησης» . Να αναπτύξετε την παραπάνω άποψη σε μία παράγραφο 80- 90 λέξεων.

Μονάδες 12

Β2. Με ποιον τρόπο πειθούς προσπαθεί να πείσει η συντάκτρια του δημοσιεύματος στην πρώτη παράγραφο; Ποια είναι τα μέσα αυτού του τρόπου πειθούς;

Μονάδες 8

Β3. Να αναγνωρίσετε τη σύνταξη στις ακόλουθες προτάσεις (ενεργητική ή παθητική) και να μετατρέψετε την καθεμία στην αντίθετή της:

«Στη σύγχρονη Ελλάδα πολλά τους εκνευρίζουν και πολλοί τους περιφρονούν...»

«Τα συναισθήματα αγάπης, στοργής και χαράς ενώνουν δημιουργικά τους ανθρώπους»

Μονάδες 10

Β4. παραμέτρους, δυσφορεί, συνολική, συναναστροφές, αυξάνεται:

να γράψετε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη.

Μονάδες 5

Γ. Το σχολείο σας διοργανώνει ημερίδα με θέμα τις εκδηλώσεις βίας που πλήττουν τη σύγχρονη κοινωνία και καλείστε να πάρετε μέρος ως εκπρόσωπος της τάξης σας. Στην ομιλία σας (400-500 λέξεων) να επισημάνετε παράγοντες που οδηγούν στη βία καθώς και τρόπους αντιμετώπισης αυτού του φαινομένου .

Μονάδες 40

έκθεση γ' , προτεινόμενο θέμα: ενδοσχολική βία

ΚΕΙΜΕΝΑ

Η απελπισία γενεσιουργός αιτία της ενδοσχολικής βίας

Από το 2006 (έρευνα ΕΚΚΕ) η σχολική βία στη χώρα μας περιλαμβάνει καταστροφές σχολικού εξοπλισμού, βανδαλισμούς, λεκτική και σωματική βία (ξυλοδαρμούς), εκφοβισμούς και αποκλεισμούς από τις παρέες. Στα αστικά κέντρα εμφανίζεται το μεγαλύτερο ποσοστό. Μαθητές με χαμηλή βαθμολογία εμπλέκονται περισσότερο σε παρόμοια περιστατικά, είτε ως θύτες είτε ως θύματα. Τα αγόρια είναι συχνότερα δράστες και θύματα σχολικού εκφοβισμού, με εξαίρεση τη περίπτωση σεξουαλικής προσβολής όπου θύματα είναι κυρίως τα κορίτσια.

Η σχολική βία ως βία «που εκφράζει αίτημα» χρειάζεται πάνω απ΄ όλα μία απάντηση ανοχής, διαλόγου, στήριξης και διαθεσιμότητας και όχι εύκολες ακυρωτικές λύσεις τύπου αποδιοπομπαίου τράγου. Στόχος του κάθε σχολείου και της εκπαίδευσης είναι η κοινωνικοποίηση των μαθητών και η ανάδειξη της ατομικότητας μέσα από τη συλλογικότητα, τη συνεργασία της ομάδας, την αποδοχή του διαφορετικού. Ο στόχος αυτός δεν επιτυγχάνεται, γιατί απλούστατα δεν έχει τεθεί ποτέ. Το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα αδυνατεί να κάνει την αυτοκριτική του και να εκσυγχρονιστεί απαντώντας στην ανάγκη δημιουργίας ενός ομαδο-συνεργατικού συστήματος εκπαίδευσης όπου ο ρόλος του μαθητή θα μεταβληθεί από μία παθητική στάση ατομικής αποδοχής γνώσεων σε μία ενεργητική αναζήτηση και επεξεργασία γνώσεων, έκφρασης ιδεών και συναισθημάτων σε ομαδική βάση.

Το κυρίαρχο εκπαιδευτικό σύστημα με την στείρα και άκριτη αποστήθιση της διδακτέας ύλης οδηγεί στην τυποποίηση της γνώσης και στην αδυναμία να αναπτύξει ο μαθητής μία προσωπική σχέση με αυτή και μέσω αυτής με τους συμμαθητές του. Το γεγονός αυτό ακυρώνει τους νέους και τους οδηγεί σε σταδιακή συρρίκνωση της εικόνας εκτίμησης του εαυτού τους, σε αδυναμία να εκφράσουν τη ματαίωση και το θυμό τους. Η ανεπάρκεια και η κρίση του εκπαιδευτικού συστήματος οδηγεί σε διάφορα επεισόδια (βίαιες συμπεριφορές και συγκρούσεις) που αναδεικνύουν τις δυσκολίες κοινωνικοποίησης και ενσωμάτωσης των μαθητών. Έτσι, η σχολική βία αναγορεύεται σε αίτημα-πρόφαση-αντίδραση.

Το σχολικό περιβάλλον, για να αποκτήσει πρωτίστως σχέσεις συνοχής, αλληλεγγύης και ανθρωπισμού, πρέπει να εκπαιδεύει στα πλαίσια της ομάδας και όχι να οδηγεί στην αναπαραγωγή ενός εκπαιδευτικού μονόδρομου με στόχο την βαθμολογική αξιολόγηση του μαθητή από το δάσκαλο όπως γίνεται σήμερα. Ένα ομαδο-συνεργατικό σύστημα εκπαίδευσης αποβλέπει στο να κινητοποιήσει τον μαθητή με την ενεργητική ισότιμη συμμετοχή του στα πλαίσια της μαθητικής ομάδας με στόχο την κριτική επεξεργασία, κατανόηση, παρουσίαση και αφομοίωση της διδακτέας ύλης. Ο ρόλος του καθηγητή παραμένει το ίδιο αναγκαίος και σημαντικός καθώς κατευθύνει και συντονίζει τις μαθητικές ομάδες στα νέα τους καθήκοντα, αξιολογεί και εμπλουτίζει το έργο τους. Η ανάπτυξη δυναμικής στα πλαίσια μιας σχολικής ομάδας απαντά στις πρωταρχικές και επιτακτικές ανάγκες των νέων για επικοινωνία, αυτοπραγμάτωση, δημιουργική έκφραση και αυτοαξιολόγηση.

Ασφαλώς, η βία των μαθητών και των νέων έχει πολλές αιτίες πέραν της μονοδιάστατης σχολικής φίμωσης/ντρεσαρίσματος που υφίστανται. Παράγοντες όπως η οικογενειακή αποξένωση, η στέρηση σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, οι απρόσωπες σχέσεις γειτονίας, το έλλειμμα φυσικού και κοινωνικού ζωτικού χώρου, η αλλοτρίωση και παθητικοποίηση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, της τηλεόρασης και των Η/Υ, η μαζική προβολή και η ηρωοποίηση της βίας, η αύξηση της φτώχειας, της εγκληματικότητας και του κοινωνικού ρατσισμού αποτελούν μερικές από τις βασικότερες αιτίες της νεανικής και σχολικής βίας. Όμως, το σχολείο είναι το βασικό εργαστήρι διάπλασης των νέων ανθρώπων και το ουσιαστικότερο μέσο παρέμβασης που διαθέτει η κοινωνία για την ισορροπημένη και υγιή ψυχοσωματική ανάπτυξή τους. Εάν δεν αξιοποιηθεί σωστά ο εργαλειακός του χαρακτήρας-κλειδί, τότε η νεολαία και η κοινωνία δεν θα μπορέσουν να αναπτύξουν αντιστάσεις στην κλιμακούμενη βία.

Άρθρο της Μίτσης Σχοινά, κλινικής ψυχολόγου-ψυχοθεραπεύτριας, από το διαδίκτυο

Σχολική βία και εκπαιδευτικά αδιέξοδα

Τον τελευταίο καιρό αρκετά δημοσιεύματα αλλά και τηλεοπτικές εκπομπές καταπιάνονται με το παλιό αλλά πάντα επίκαιρο θέμα της σχολικής βίας. Σύμφωνα με στοιχεία του ΕΚΚΕ (βλ. «Ελευθεροτυπία», 26/4/2011), 63% των μαθητών του Δημοτικού, 51% του Γυμνασίου και 36% του Λυκείου δηλώνουν ότι έχουν υποστεί κάποια μορφή βίας (κυρίως λεκτική). Οι παραβατικές συμπεριφορές εντός σχολείου -είτε οφείλονται σε οικογενειακά είτε σε ατομικά προβλήματα, είτε στρέφονται εναντίον των άλλων είτε εναντίον του εαυτού- είναι μια κοινωνική μορφή έκφρασης που δηλώνει πως κάτι δεν πάει καλά. Έχουμε δε κάθε λόγο να πιστεύουμε ότι η οικονομική κρίση θα εντείνει το πρόβλημα, ενώ η δημιουργία τεράστιων σχολικών μονάδων θα δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τη διαχείρισή του. Αυτή τη διαχείριση εναποθέτουν γονείς και πολιτεία στον εκπαιδευτικό.

Υπάρχει όμως μια απόλυτη σιωπή σχετικά με τις πραγματικές συνθήκες της καθημερινής εργασίας του εκπαιδευτικού, το στρες που πλήττει το επάγγελμα, την ουσιαστική και συμβολική απαξίωση του ρόλου του.

Πώς, αλήθεια, ο εκπαιδευτικός να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα αδιέξοδα του σχολικού θεσμού και ιδιαίτερα την πολυπλοκότητα της σχολικής βίας, όταν ο ίδιος νιώθει οικονομικά περιθωριοποιημένος και κοινωνικά απαξιωμένος; Πώς, εκτός από το διδακτικό του έργο, να διαμορφώνει ολοκληρωμένους ανθρώπους, όταν οι κανόνες και η κυρίαρχη ιδεολογία της ελεύθερης αγοράς πριμοδοτούν τον ευέλικτο, κατακερματισμένο και απασχολήσιμο άνθρωπο της νέας εποχής; Ευελπιστεί κανείς ότι οι χρόνιες πληγές του ελληνικού σχολείου, η φτώχεια και η μιζέρια, το αίσθημα του κενού και του μάταιου, η αναρμοδιότητα και η αδυναμία διαχείρισης των εντάσεων, η έλλειψη νοήματος, μπορεί να θεραπευτούν σε εποχές συνολικής απορύθμισης της κοινωνίας, ρήξης του κοινωνικού ιστού και αποδόμησης των συλλογικών αναπαραστάσεων για τον ρόλο του σχολείου ως ύψιστου δημόσιου αγαθού;

Ο σχολικός θεσμός και οι άνθρωποι που εργάζονται σε αυτόν, βρίσκονται σήμερα παγιδευμένοι σε πολλαπλές κοινωνικές αντιφάσεις: μετάδοση ανθρωπιστικών αρχών και προσαρμογή στην αγριότητα της οικονομικής αγοράς, ισότητα όλων και επιλεκτική προαγωγή των άριστων, έξαρση ρατσιστικών αντιλήψεων και ένταξη των παιδιών των μεταναστών, άσκηση αυστηρής εξουσίας και συναινετικός διάλογος κ.λπ. Ίσως γι’ αυτό οι εκπαιδευτικοί δηλώνουν αδυναμία να αντιμετωπίσουν φαινόμενα σχολικής βίας. Δεν έχουν ούτε τα πραγματικά ούτε τα συμβολικά ερείσματα για να το πράξουν.

Μπροστά σε αυτά τα ουσιαστικά αδιέξοδα, τα οποία δεν επιδέχονται μαγικές λύσεις αλλά απαιτούν μακροχρόνιες και καλά σχεδιασμένες παρεμβάσεις, εμφανίζονται κάποιες ιδέες για αστυνομικού τύπου μέτρα ελέγχου και επιτήρησης στα σχολεία (σεκιούριτι, χρήση καμερών).

Τέτοιου τύπου λύσεις, όμως, είναι επικίνδυνες και ατελέσφορες. Αφενός μπορεί να προκαλέσουν τη γενικευμένη οργή της ελληνικής νεολαίας η οποία έχει πικρές αναμνήσεις από την ωμή αστυνομική βία (δολοφονία Γρηγορόπουλου). Εκτός αυτού δεν απαντούν στην κρίση αξιών και την απουσία νοήματος στο σχολείο. Η νεολαία κουβαλάει τρομερά αδιέξοδα, τα οποία δεν μπορεί αιωνίως να βιώνει ως προσωπικά προβλήματα. Τότε είναι που, αναζητώντας συλλογική έκφραση, μπορεί να στρέφεται σε αγριότερες και μαζικότερες μορφές βίας εναντίον του ίδιου του σχολικού θεσμού (φθορές, βανδαλισμοί κ.λπ.).

Οι νέοι δεν χρειάζονται εκφοβιστικά μέτρα, αλλά αξίες που να προκύπτουν από την πραγματική σχολική ζωή, πράγμα εξαιρετικά δύσκολο σε εποχή βίαιης ρήξης των κοινωνικών δεσμών. Απαιτείται επομένως μακροχρόνιος και συντονισμένος σχεδιασμός που να αφορά τους μαθητές αλλά και τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς. Οι τελευταίοι χρειάζονται ισχυρά υποστηρικτικά δίκτυα και ιδιαίτερη επιμόρφωση στην πρόληψη φαινομένων βίας στο σχολείο. Πάνω από όλα όμως χρειάζονται κοινωνική αναγνώριση, υπερηφάνεια και συλλογικότητα, στοιχεία απαραίτητα για να διαμορφωθεί μια νέα κοινωνική δυναμική για το καλό όλων: των μαθητών, των εκπαιδευτικών και του ίδιου του σχολείου.

Άρθρο της Αλ. Κορωναίου, καθηγήτριας Κοινωνιολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο,

εφημ. «Ελευθεροτυπία», 30-4-2011

ΑΣΚΗΣΗ

Αντλώντας στοιχεία και από τα παραπάνω άρθρα, σημειώστε επιγραμματικά τρόπους αντιμετώπισης της σχολικής βίας: